Sự khác biệt về các món ăn trong mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay

Tết cổ truyền là một dịp lễ lớn nhất trong năm, đây cũng là dịp để các gia đình sum họp và cùng nhau quây quần hạnh phúc bên mâm cơm. Từ lâu mâm cỗ thờ cúng tổ tiên trong ngày Tết đã trở thành nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Cứ mỗi khi Tết đến, dù hoàn cảnh gia đình có thế nào, giàu có hay còn khó khăn thì mỗi gia đình đều cố gắng chuẩn bị một cái Tết tốt nhất, sung túc nhất. Đặc biệt là các món ăn trong mâm cỗ ngày Tết được chuẩn bị rất chu đáo để dâng lên thờ cúng tổ tiên tỏ lòng thành kính, biết ơn. Vậy các món ăn trong mâm cỗ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay khác biệt gì so với xưa? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu vấn đề này trong bài viết dưới đây?

Tìm hiểu sự khác biệt trong mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay

Do điều kiện địa lý, thói quen trong ăn uống, mỗi vùng miền, mỗi dân tộc lại có cách bày mâm cỗ Tết khác nhau song nhất thiết mâm cỗ Tết phải được thịnh soạn hơn hẳn những ngày lễ khác trong năm với rất nhiều món ăn thức uống đặc trưng hương vị ngày Tết. “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết”, cha ông ta muốn nói rằng dù giàu hay nghèo thế nào đi nữa thì nhà nhà vẫn phải no đủ trong những ngày đầu năm mới, để hứa hẹn một năm mới tốt đẹp và thịnh vượng hơn.

Khác với Tết cổ truyền trước đây, trong mâm cỗ ngày Tết các gia đình không làm quá nhiều món ăn cầu kì mà chú trọng vào một số món ăn được cho là dễ ăn và cả gia đình đều thích. Tuy nhiên, bên cạnh việc chuẩn bị các món ăn ưa thích của gia đình thì mâm cỗ cúng gia tiên vẫn được chú trọng làm một cách tươm tất với “bốn bát bốn đĩa” hay “sáu bát sáu đĩa”. Ngày nay cuộc sống hiện đại, công việc bân rộn nhưng các gia đình vẫn rất chú trọng về việc chuẩn bị mâm cỗ ngày Tết. Các món ăn trong mâm cỗ ngày nay, có vẻ như đa dạng và phong phú hơn so với trước đây. Cũng có các món ăn truyền thống như trong câu:

“Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo bánh trưng  xanh”.

Thịt mỡ, dưa hành, bánh trưng xanh là những món ăn truyền thống của người Việt trong ngày tết. Như vậy có thể nói trong ngày tết dù là xưa hay nay thì mâm cỗ trong mỗi gia đình đều có những món như:

– Các loại bánh truyền thống mà ngày nay có thể xem như món tráng miệng: bánh chưng, bánh dày,…Đây là những loại bánh mà đặc trưng cho phong tục ăn uống của ngày tết ở Việt Nam. Bánh chưng, bánh dày còn gắn với sự tích vua Hùng, tổ tiên của người Việt.

Sự khác biệt về các món ăn trong mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay

– Trong mâm cỗ thì không thể thiếu các món trong bốn bát bốn đĩa. Bốn bát gồm hai đĩa thịt gà và heo, một đĩa nem thính và một đĩa giò lụa. Có thể thêm một đĩa giò mỡ hoăc thịt đông, bốn bát gồm có bát ninh, bát măng, bát miến và bát mọc. Tùy vào gia đình thì còn có thể thêm những món khác nhau như nộm, xào,.. và cũng không thể thiếu được những món đặc trưng trong ngày tết như thịt đông và dưa hành.

– Không thể thiếu mâm cỗ ngày Tết chính là đĩa xôi, một con gà để cúng và đồ uống như rượu, ngày nay còn có thêm những đồ uống khác như bia, rượu ngoại, nước ngọt….

– Ngoài ra, trong mâm cỗ còn có một số món khác như: mứt dừa, mứt gừng, mứt táo, mứt hạt sen, mứt bí,… Kẹo bánh thì đa dạng rất nhiều loại, cùng với mứt và bánh kẹo còn rất nhiều loại hạt như hạt dưa, hướng dương, hạt dẻ,…Cùng với bánh trưng, dưa hành, thịt đông, và các món ăn thì mứt, kẹo bánh,..đã làm nên hương vị ngày Tết.

Trong cuộc sống hiện nay, những tiêu chí của mâm cỗ ngày Tết không còn nguyên xưa nữa, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, công nghiệp hiện đại, công nghệ cao đã khiến cho nhu cầu thực phẩm của con người thay đổi đi khá nhiều. Món ăn nhiều hơn, đa dạng hơn với những phương pháp sản xuất, chế biến hiện đại hơn. Chất lượng mâm cỗ thay đổi, số lượng bát đĩa tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên dù là to hay nhỏ, dù mâm cỗ nhiều hay ít hoặc thực phẩm có được chế biến công nghiệp hiện đại hay đơn giản gần gũi với đời sống thì về cơ bản những món ăn truyền thống mang đặc trưng hương vị của Tết vẫn không thể thiếu trên mâm cỗ Tết của mỗi gia đình người Việt Nam. Có thể do hiện nay những gia đình họ thường ăn những món thịt hàng ngày nhiều thì trong ngày Tết họ đổi món với những món ăn như lẩu, hải sản: tôm, cua, cá, ngao, sò,…Bên cạnh đó cùng với công nghệ chế biến hiện đại thì những món ăn hiện đại, đồ ăn nhanh như xúc xích, thịt hộp, sữa hộp,.. cũng được đưa vào mâm cỗ trong ngày Tết, những món ăn này có thể ăn ngay hoặc chế biến rất nhanh mà lại rất giàu chất dinh dưỡng như chất đạm, chất béo,..cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho con người rất phù hợp cho cuộc sống bận rộn ngày nay.

Để phục vụ cho những người bận rộn, các công ty thực phẩm đã đưa ra thị trường nhiều loại thực phẩm đã đưa ra thị trường nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn như: bánh chưng, các loại giò, tôm chế biến sẵn, thịt đông các loại, thịt lợn tươi….thậm chí cả nước hầm xương thịt để chế biến các món canh cũng được làm sẵn. Tất cả đều được đóng thành những hộp hoặc gói nhỏ, rất thuận tiện khi dùng các bữa ăn.

Không những thế, nhiều công ty thực phẩm còn đưa ra những thực đơn chế biến có từ 10 – 15 món, với đủ cả vị bánh chưng xanh, dưa hành, thịt đông, giò, canh măng.. Với thực đơn này, ngày tết các bà nội trợ sẽ không phải lo tất bật để chuẩn bị một mâm cỗ Tết cho tươm tất.

Tuy nhiên nếu không muốn mua những mặt hàng đã chế biến sẵn, bạn cũng có thể đặt mua các loại thực phẩm đã được sơ chế sẵn, thậm chí là tính toán liều lượng cho từng món.

Sự khác biệt về các món ăn trong mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay 1

Đặc biệt là nhờ sự phát triển của các dịch vụ, việc đi chợ Tết của các bà nội trợ cũng ngày càng dễ dàng hơn, bởi bạn chỉ cần lên danh sách những mặt hàng cần mua rồi đặt hàng tại các dịch vụ là mọi thứ sẽ được giao tận nhà.

Như vậy, khác so với ngày trước các món ăn trong mâm cỗ ngày Tết đều được chuẩn bị rất tươm tất và do chính tay thành viên trong gia đình làm nhưng với thời buổi hiện nay công việc bận rộn, thời gian chuẩn bị không có nhiều thì một số gia đình lựa chọn việc mua những đồ làm sẵn. Bên cạnh đó, hiện nay mộ số món ăn truyền thống cũng dần bị mai một đi, một số nơi không còn thấy xuất hiện như thịt mỡ (thịt đông), dưa hành,…

Nhìn chung, các món ăn trong mâm cỗ ngày Tết rất đa dạng, phong phú, phù hợp với những cuộc sống hiện đại ngày nay với nhu cầu nhanh gọn, tiết kiệm thời gian nhưng cũng có thể thiếu được các món ăn truyền thống theo phong tục của cha ông ta.

Cách bài trí mâm cỗ thờ cúng tổ tiên trong ngày Tết

Cách bài trí các món ăn cũng được rất chú trọng theo bài bản thì cỗ Tết ở miền Bắc thường là “bốn bát bốn đĩa”, cũng có thể nhiều hơn, rồi còn có thêm các món khác nữa, cùng với xôi và một con gà luộc cùng với đồ uống và những món bánh không thể thiếu trong ngày tết như bánh chưng và các món tráng miệng như mứt, ô mai,…Trước khi dâng cúng tổ tiên thì dùng giấy trang kim đậy các bát, đĩa thức ăn lại cho vệ sinh, đẹp mắt và tinh khiết.

Khi mâm cỗ  ngày Tết được hoàn tất, người ta thấy từng món ăn thể hiện đầy đủ hồn dân tộc, những món ăn sang quý truyền thống của ông bà xưa được phục hồi, được sáng tạo, qua mâm cỗ Tết của dân tộc Việt là có thể hiểu văn hóa ăn uống và nghệ thuật nấu nướng của ông bà ta từ lâu đời cho đến nay như thế nào. Không có mâm cỗ nào của người Việt Nam là không được những người làm bếp bày tỏ tình cảm trân trọng dân tộc của mình bằng kỹ năng chế biến các món ăn một cách nghiêm túc đến mức cầu kỳ như vậy. Thậm chí trong khi nấu ăn cũng kiêng không nếm sợ bất kính với tổ tiên. Người làm bếp giỏi chỉ cần ngửi hương vị thức ăn là có thể biết được đậm nhạt. Nếu muốn thử thức ăn chín chưa chỉ cần dùng đũa thử là biết. Khi đi chợ người mua cẩn thận từ cách chọn cây rau tươi ngon, cách lựa chọn gia cầm. Những loại rau, củ, quả cũng được lựa chọn thật kỹ lưỡng để nấu các món hạnh nhân, món su hào hoặc món súp lơ xào bóng lợn, rồi những món nấu đông, măng lưỡi lợn nấu chân giò, giò thủ, nem rán, bánh chưng xanh, dưa hành bên đĩa xôi gấc màu hoa hiên rực rỡ. Cơm cúng thường nấu bằng gạo dự, bây giờ giống gạo đó đã mai một thì gạo tám thơm hoặc các loại gạo ngon được thay thế, là những món ăn không ngán, hưởng cỗ Tết là hưởng lộc ông bà đầu năm.

Sự khác biệt về các món ăn trong mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày Tết hiện nay 2

Cũng vì một niềm khát vọng nhớ mâm cỗ ngày Tết mà những người con, người cháu dù công tác hay học hành ở miền xa xôi nào, dù tàu xe có khó khăn tới đâu cũng cố gắng về nhà. Cũng vì mâm cỗ cúng tổ tiên ngày Tết mà không ít Việt kiều vượt xa hàng ngàn dặm để về quê hương, để được chắp tay trong khói nhang trầm, để được khấn nguyện chân thành trước bàn thờ gia tiên, để thấy được những màu sắc của dân tộc mình trên mâm cỗ ngày Tết. Được giao hòa trong tình cảm gia đình dưới mái ấm. Bởi chỉ có người Việt , hiểu rõ hơn ai hết giá trị mâm cỗ Tết của người Việt.

Mâm cỗ ngày Tết cho dù là vùng miền nào, xưa hay nay, dù có sự khác biệt nhau về hình thức và nội dung thì các món ăn trong mâm cỗ  đều thể hiện những ý nghĩa riêng biệt của mình và thể hiện lòng kính dâng lên tổ tiên, để con cháu thấy đó mà nhớ đến nguồn cội tổ tiên, tâm niệm tấm lòng hiếu thảo với gia đình, xã hội. Để rồi luân hồi, năm hết Tết đến mọi người trở lại với mâm cỗ ngày Tết thân thuộc từ hàng ngàn xưa tới nay, đã chiếm một vị trí quan trọng trong mỗi gia đình dân tộc Việt Nam.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *