Tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa người Việt

Cổng tam quan là lối kiến trúc truyền thống trong văn hóa truyền thống của người Việt. Hình ảnh cổng tam quan vốn rất quen thuộc trong đời sống của người dân nước ta đặc biệt là ở những làng quê đồng bằng Bắc Bộ. Cổng tam quan được sử dụng ở nhiều công trình kiến trúc khác nhau như là cổng đình, cổng chùa, cổng đền, cổng nhà thờ họ hay từ đường. Ngày nay cổng tam quan bằng đá đang trở thành xu hướng khi được rất nhiều khách hàng yêu thích và lựa chọn.Vậy cổng tam quan đá có ý nghĩa gì? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa người việt với bài viết dưới đây.

Tìm hiểu nguồn gốc hình thái kiến trúc cổng tam quan

Cổng tam quan là một loại cổng có lối kiến trúc truyền thống Việt Nam thường thấy ở các ngôi đình, chùa, miếu,….với ba lối đi. Tam quan có nghĩa là cổng lớn được chia thành ba cửa với kích thước khác nhau. Con số 3 cổng được lấy theo thuyết Tam Tài.

Triều đình xưa kia quy định lối đi giữa dành cho vua, bên hữu là lối đi dành cho quan võ, bên tả là lối đi dành cho quan văn. Chính từ đó mà cổng làng thường làm tam quan – 3 cổng – 3 lối đi với mục đích  phòng đón khi vua về. Cũng theo đó mà các đền, miếu, lăng tẩm,… cũng theo đó mà xây dựng cổng theo kiến trúc tam quan.

Về sau đó thì các ngồi chùa cũng theo khuôn phép kiến trúc ấy mà xây dựng cửa tam quan để tiếp vua đi lễ phật. Tuy nhiên, tại chùa thì cổng tam quan ít khi mở cổng lớn và chỉ mở vào những dịp có lễ lớn. Theo phong thủy, người ta lại chia cửa nhỏ phía bên trái theo hướng từ ngoài hướng vào là Thanh long, cửa nhỏ bên phải theo hướng ngoài nhìn vào là Bạch Hổ. Vì vậy, khi vào chùa, khách sẽ đi vào cửa trái, ra cửa bên phải gọi là “nhập thanh long xuất bạch hổ” có hàm ý là rước phúc đức của chùa về nhà.

Hình ảnh tam quan của thiền môn được tư tưởng hóa theo triết lý cửa phật với 3 cửa bao gồm không môn (cửa không), vô tướng môn (cửa vô tướng), vô nguyện môn (cửa vô nguyện) và 3 cửa này gọi chung là tam môn.

Tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa người Việt

Xét về góc độ lịch sử thì cổng tam quan là loại hình kiến trúc có nguồn gốc của Trung Quốc bởi nước ta chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa rất lớn từ xa xưa với hàng nghìn năm Bắc thuộc. Chính vì vậy mà một số ngôi chùa chiền ở nước ta chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa, chủ yếu và phái Đại thừa trong Phật giáo, chỉ một số là theo phái Tiểu thừa nên chùa đều được xây dựng theo kiến trúc tam quan.

Tuy nhiên, một số nước Phật Giáo chủ yếu theo phái Tiểu thừa thì lại không có cổng Tam quan như ở Thái Lan với các ngôi chùa: Wat Arun, chùa Nakorn Pathom, Chùa Laem Sor Small chedi,…;  ở Myanma với ngôi chùa Shwedagon; ở Lào với chùa Wat Mai,….; tại Ấn Độ có ngôi chùa Đại Bồ Đề,…Những ngôi chùa này đều không xây dựng theo kiến trúc cổng Tam quan. Như vậy, ta có thể thấy hình thái kiến trúc cổng tam quan ở nước ta là dấu ấn của Nho giáo trong văn hóa Phật giáo.

Một số công trình kiến trúc tiêu biểu theo lối tam quan tại nước ta như Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội, Huế, Đình Thần Thắng Tam ở Vũng Tàu, Đền thờ Thần Độc Cước tại Sầm Sơn, Thanh Hóa. Tuy nhiên hình thái cửa Tam quan đã được mở rộng ra thành Ngũ quan với kiến trúc tiêu biểu đó là Cửa Ngọ Môn tại Cố đô Huế (cửa chính là Ngọ Môn dành cho vua đi, hai cửa bên cạnh liền kề là Giáp Môn dành cho quan đi, hai cửa ngoài rìa được gọi là Dịch Môn dành cho binh mã đi).

Tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan trong văn hóa Việt

Cổng tam quan với kiến trúc xây dựng theo ba lối đi có cửa chính giữa lớn hơn cửa hai bên. Vách cổng có thể xây dựng bằng nhiều chất liệu khác nhau như gỗ, tường gạch hoặc đá nguyên khối, phía trên cổng lợp mái, hai bên lối đi thường đặt câu đối, phía trên cao trước cửa sẽ thường ghi tên chùa, đình, đền hay tên cửa. Cổng tam quan được chia ra làm hai loại kiến trúc cổng chính:

– Cổng có gác: đây là loại cổng nhỏ được xây dựng chỉ một tầng nhưng một số nơi xây dựng quy mô lớn hơn thì nhiều nơi người ta xây hai tầng mái hoặc có gác bên trên. Đặc biệt là loại cổng được xây dựng bằng gạch hoặc đá thì hàu như đều xây gác để tạo thêm chiều cao cho cổng. Một số nơi có thể xây dựng thành 3 tầng mái. Với các ngôi chùa thì gác mái bên trên được xây dựng dùng để treo chuông, khánh hoặc trống của nhà chùa phục vụ cho các nghi lễ.

– Cổng kiểu tứ trụ: đây là loại cổng tam quan xây dựng với kiểu 4 trụ biểu, hai trụ ở giữ cao hơn hai trụ hai bên và chia thành 3 lối đi, phía trên nối liền 4 trụ biểu là xà cách điệu lên để làm trán cổng.

Kiến trúc cổng tam quan được tư tưởng hóa theo triết lý cửa phật, căn cứ vào Luận Trí Độ với 3 cửa: cửa không, cửa vô tướng, cửa vô nguyện.

– Cửa Không hay còn gọi là Không môn hay Không giải thoát môn có nghĩa rằng phải quan sát tất cả các pháp đều không tự tính mà là do nhân duyên hòa hợp mà sinh ra nếu như thông đạt được như vậy thì tự tại đối với các pháp.

– Cửa vô tướng hay còn gọi là vô tướng môn, vô tưởng môn có nghĩa là đã hiểu biết được tất cả các pháp đều không liên quan đến các tướng nam, nữ, nhất nhị,… thì không có thật tướng như vậy. Nếu như không thể đạt được các pháp đều vô tướng như vậy thì xa lìa tướng sai biệt và được tự tại.

– Cửa Vô Nguyện hay được gọi là vô nguyện môn, vô tác môn hay vô dục môn: đây là cử không mong cầu, nếu biết rõ tất cả các pháp đều vô tướng thì sẽ không còn phải mong cầu điều gì trong 3 cõi nữa và nếu không mong cầu điều gì thì không tạo nghiệp sinh tử và sẽ không còn còn khổ đau hay quả báo và được tự tại.

Tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa người Việt 1

Ý nghĩa của cổng tam quan trong văn hóa người Việt

Cổng tam quan với ý nghĩa mang ý niệm 3 cách nhìn của Phật giáo bao gồm hữu quan, không quan, trung quan. Thông qua đó thể hiện được cái giả (sắc), vô thường (cái không) và trung dung của cả hai yếu tố này. Tuy nhiên một số ý kiến khác lại cho rằng cổng tam quan có nghĩa là cửa Tam Bảo.

Theo như một thuyết khác thì cho rằng cổng tam quan có nghĩa là “tam giải thoát môn” của phái Thiền Tông với cửa vô tác, cửa vô tướng, cửa không để được vào cõi Niết Bàn. Cũng chính theo thuyết này đã lý giải rằng các nước không thuộc Phật giáo phái Thiền tông thì các ngôi chùa thường không xây dựng theo kiến trúc cổng tam quan vào chùa.

Như vậy, có thể nói, cổng tam quan chính là thể hiện cho ba pháp ấn – 3 chân lý của nhà Phật đó là vô thường, vô ngã và khổ. Vô thường có nghĩ là thường, vô ngã là thường và khổ cũng là thường và đây trở thành 3 cửa giải thoát đó là cửa không, vô tướng và vô tác. Đức Phật muốn chỉ cho con người biết tới cảnh giới của Hưu tình không nên người đã dùng vô thường, vô ngã để dẫn tới cõi Niết Bàn Tịch Tịnh. Theo như quan điểm của Đức Phật của phái Đại Thừa thì ngài luôn khuyến khích con người tiến lên một bậc nữa trên cơ sở Ba Pháp Ấn trên là phương tiện để dẫn tới đích là Nhất Thật Tướng Ấn – Pháp không có nghĩa rằng tất cả mọi sự vật đều không.

Chính từ những ý nghĩa của cổng Tam quan mà con người ta thường gọi cửa chùa là cửa Không. Theo như quan niệm của nhà Phật thì nếu như con người có thể hiểu được Ba Pháp Ấn của đạo Phật thì con người ta trong cuộc sống có thể thoát được những sân si, đau khổ, ràng buộc, tội lỗi,…để hưởng một cuộc sống thái bình, an lạc.

Cổng tam quan trong đời sống còn có ý nghĩa thể hiện cấp bậc của người đến lễ bái hoặc vãn cảnh. Bởi đối với nhà vua thì họ thường đi vào cổng chính, cổng bên phải là dành cho quan văn, cổng bên trái là dành cho quan võ. Hoặc trong những buổi lễ hội của làng thì cổng chính của đình, đền làng thường dành cho các vị chức sắc, cao niên trong làng đi còn hai cửa hai bên sẽ dành cho các bậc trung niên hoặc thanh niên trong làng đi với ý nghĩa tỏ lòng tôn trọng, thành kính với các bậc tiền bối.

Có thể nói, cổng tam quan có ý nghĩa lớn và đặc biệt sâu sắc trong văn hóa người Việt. Nó không chỉ thể hiện được vẻ đẹp trong văn hóa tâm linh truyền thống mà còn được coi là di sản văn hóa dân tộc mang đậm dấu ấn của Phật giáo.

Nhu cầu sử dụng cổng tam quan bằng đá hiện nay

Cổng tam quan thường được sử dụng trong các công trình kiến trúc tâm linh thờ cúng như đình, chùa, miếu mạo hay tại các từ đường, nhà thờ họ của các gia đình, dòng tộc,..Hiện nay, người ta sử dụng nhiều chất liệu khác nhau để xây dựng cổng tam quan cho các công trình như gạch đá, xi măng hay đá nguyên khối,…Mỗi loại chất liệu đều có những ưu điểm riêng tuy nhiên ngày nay người ta ưa chuộng sử dụng chất liệu đá nguyên khối để xây dựng cổng tam quan hơn. Chất liệu đá nguyên khối không chỉ đảm bảo giá trị thẩm mỹ mà còn có độ bền cao toát lên vẻ đẹp sang trọng nhưng lại cổ xưa, độc đáo và tinh tế, giá thành cũng hợp lý.

Việc sử dụng chất liệu đá nguyên khối trong việc xây dựng cổng tam quan đá thường là đá nguyên khối có màu xanh hoặc ghi xám được khai thác tự nhiên, màu sắc sáng bóng tự nhiên, dễ chế tác khắc họa những họa tiết hoa văn phù hợp với văn hóa tâm linh truyền thống người Việt.

Tìm hiểu kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa người Việt 2

Nên lựa chọn địa chỉ bán cổng tam quan đá nào uy tín, chất lượng, giá rẻ?

Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều cơ sở chế tác, nhận thi công, xây dựng và bán các sản phẩm cổng tam quan đá. Chính vì vậy mà khách hàng có rất nhiều sự lựa chọn khác nhau. Tuy nhiên, trước khi lựa chọn khách hàng nên tìm hiểu, xem xét thật kỹ địa chỉ bán cổng tam quan uy tín, chất lượng đảm bảo mẫu mã đẹp mà giá thành lại phải chăng.

Công ty đá mỹ nghệ Bảo An chúng tôi với nhiều năm kinh nghiệm chế tác, kinh doanh các sản phẩm đồ đá mỹ nghệ, nội thất, trang trí, thờ cúng,…Bên cạnh đó chúng tôi còn chuyên nhận vận chuyển, thi công, xây dựng, lắp đặt các công trình đồ đá như lăng mộ đá, trụ cột đá, đồ thờ đá, cuốn thư đá, linh vật đá và cổng tam quan đá,..

Công ty chúng tôi có nguồn gốc từ làng nghề đá mỹ nghệ truyền thống nổi tiếng cả nước đó là làng nghề Ninh Vân, Hoa Lư, Ninh Bình. Vì vậy, chúng tôi đảm bảo đội ngũ thợ của chúng tôi là những người thợ xuất thân từ làng nghề có tay nghề khéo léo, trình độ chuyên môn cao để tạo ra những sản phẩm chất lượng tốt, độc đáo, tinh tế đáp ứng được nhu cầu của khách hàng mà giá thành lại cạnh tranh so với thị trường.

Ngoài ra, khi đến với công ty đá mỹ nghệ Bảo An, chúng tôi cam kết sẽ mang tới cho khách hàng chất lượng phục vụ, chăm sóc khách hàng một cách tốt nhất. Nếu như quý khách có nhu cầu thì chúng tôi sẵn sàng tới tận nơi khảo sát địa hình và tư vấn xây dựng như thế nào sao cho phù hợp đảm bảo tính thẩm mỹ cũng như đúng phong thủy. Hiện tại, công ty chúng tôi đang sử dụng chất liệu đá nguyên nguyên khối được khai thác từ các vùng núi đá cao tự nhiên ở các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa đảm bảo độ bền theo năm tháng và chất lượng tốt, độc đáo và tinh xảo thông qua đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân lành nghề.

Bài viết trên đây là một số thông tin tìm hiểu về kiến trúc cổng tam quan trong văn hóa người Việt mà chúng tôi muốn chia sẻ tới quý khách. Với những gì chúng tôi chia sẻ trong bài viết hy vọng đã cung cấp thêm những thông tin hữu ích giúp cho các bạn có thêm hiểu biết về nguồn gốc cũng như ý nghĩa, giá trị của loại hình kiến trúc cổng tam quan đá trong văn hóa truyền thống của người Việt.

Nếu quý khách đang có nhu cầu chế tác, xây dựng cổng tam quan bằng đá thì hãy liên hệ trực tiếp với công ty đá mỹ nghệ Bảo An chúng tôi để được tư vấn miễn phí, cụ thể nhất. Ngoài ra công ty chúng tôi còn chuyên nhận chế tác, kinh doanh, nhận vận chuyển, thi công, lắp đặt, xây dựng các công trình kiến trúc đá khác như đồ đá nội thất, đồ thờ đá, lăng mộ đá, trụ cột đá, cuốn thư đá,….Chúng tôi luôn sẵn sàng và hân hạnh được phục vụ quý khách hàng một cách tận tình và nhanh chóng nhất.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *